Thứ Sáu, ngày 12 tháng 6 năm 2015

* Thơ CTC : Đối ẩm



CTC
ĐỐI ẨM

Chén của ta đây tràn thêm nữa
Thật tràn như bóng tối đêm nay
Mười năm hoặc giả lâu hơn thế
Ta uống ta như chén rượu đầy

Uống cho đến ngày ta hết rượu
Thì mời em cạn chiếc ly không
Kẻ say nào chẳng ra cường khấu
Lấy rượu thay gươm trấn lột mình

Em có say vào hồn ta nghỉ tạm
Cơn say dài đâu phải một đôi năm
Kể chi những nỗi niềm thương hận
Những lần ngậm đắng chiếc ly không

Này em tỉnh dậy, ta nghe khóc
Nghe lỡ đường bay giữa đại ngàn
Ở đâu đó loài chim cánh cụt
Đang âm thầm nghe tiếng vạc bay đêm...


Thứ Ba, ngày 28 tháng 4 năm 2015

* Thơ CTC : Bầy chim sẻ trên gác chuông nhà Chúa












CTC
           BẦY CHIM SẺ TRÊN GÁC CHUÔNG NHÀ CHÚA


Bầy chim sẻ trên gác chuông nhà Chúa
Như đã quen với tiếng kinh cầu
Tiếng guốc tiếng giày đi lễ sớm
Sợi mưa chầm chậm rớt theo nhau

Nương theo tiếng chuông nhà Chúa
Mỏi cánh chim về lạc lõng bao năm
Mùa khô hạn thức ăn vừa hết
Nước bơ vơ nước đã xa nguồn

Bầy chim mượn gác chuông làm nơi cư trú
Những cuộc đời rơi mất riêng tư
Tôi cũng đánh rơi nhiều kỷ niệm
Vườn em hoa cỏ mọc sai mùa

Chiều vây quanh lòng Chúa cô đơn
Tôi dang tay làm cây thánh giá
Chia sẻ với điều không vui đó
Mắt Chúa buồn như vỡ trong hoàng hôn…



Thứ Bảy, ngày 25 tháng 4 năm 2015

* Thơ CTC : Mưa Huế










CTC / MƯA HUẾ


Không nên thơ như mọi người lầm tưởng
Cũng là Trời sùi sụt khóc thương ai
Khi phải mang thân phận con người
Trời đổ lệ thành cơn mưa Huế

Mưa suy yếu những tâm hồn mạnh mẽ
Những con đường co quắp lại trong mưa
Thuyền lênh đênh biết nơi mô ghé bến
Biết nơi mô tôn nữ quay về

Loay hoay giữa một vòng nghiệt ngã
Trái tim chưa yêu hết cuộc tình
Hối tiếc và mong trời hửng nắng
Mưa Huế cứ buồn và mưa Huế lặng thinh!
25-4-2015



Thứ Tư, ngày 22 tháng 4 năm 2015

* CTC : Chưa thể trả lời đứa bé lên bốn








CHƯA THỂ TRẢ LỜI ĐỨA BÉ LÊN BỐN

Nhà bên cạnh nuôi chó, ít ngày nay thằng cháu, tên ở nhà là Mèo vừa tròn 4 tuổi, có vẻ quan tâm đến con chó không có gì đẹp ấy. Hóa ra con chó sinh một đàn con, hôm qua thấy chủ chó đem cho mấy con chó con, thằng cháu hỏi ông ngoại sao lại cho những con chó con đi, không để nó sống với mẹ. Sao không cho chó mẹ ăn cơm, bắt nó ăn phân thúi của đứa bé nhà bên ị ra hẻm? 
        Hai thắc mắc của một đứa bé thật khó trả lời vì hình như loài chó cũng có tình mẫu tử, chia tách sớm quá là việc làm không ổn. Chuyện chó ăn phân có vẻ còn khó trả lời hơn. Biết trả lời sao cho ổn? Trẻ con và chó mèo thân với nhau, khi lớn lên chúng xa cách nhau dần dần, có phải vì càng ngày con người càng mất đi những cái hồn nhiên tạo hóa ban cho?
       Thằng cháu còn quá nhỏ, chưa thể nói với đứa bé lên bốn rằng chó ăn phân không phải là ăn bẩn, những quan chức ăn tiền không phải là không ăn bẩn.



Thứ Ba, ngày 21 tháng 4 năm 2015

* CTC : Ngôn ngữ xưng hô của người Việt



NGÔN NGỮ XƯNG HÔ CỦA NGƯỜI VIỆT

Để xưng hô với nhau, dù quan hệ giữa ngôi thứ nhất (xưng) với ngôi thứ hai (hô) như thế nào (cha / con; cai tù/ tù nhân; anh/ em v.v...) thì tiếng Anh và tiếng Pháp - hai ngôn ngữ thông dụng nhất thế giới - cũng chỉ có I- you; je-tu (hoặc vous nếu là số nhiều) mà dịch thật sát nghĩa như vẫn thường dịch có thể là… mày-tao!
Ngôn ngữ xưng hô là mảng phong phú nhất mà cũng phức tạp nhất trong tiếng Việt. Khi xưng hô, phải tùy theo mối quan hệ giữa ngôi thứ nhất và ngôi thứ hai mà chọn từ thích hợp. Con xưng hô với cha mà "Bố, cho ta (tao, tớ, mình, tiểu đệ v.v...) cái này" thì… hơi bị mất dạy!
Nghe người Tây nói với nhau khó phân biệt ngôi thứ của họ, nhưng khi nghe người Việt nói: "Anh vào cho mẹ bảo" thì hiểu liền ai đang nói với ai, xưng hô rong tiếng Việt có cái thú vị như thế. Không chỉ phải đảm bảo ngôi thứ mà còn phải biết tuổi tác già/ trẻ khi xưng hô, với người dưng khác họ nhưng cao tuổi hơn thì xưng hô là chú - cháu; cụ - con; mệ - con; cô - cháu v.v...
Mới biết nhau nhiều khi xưng hô chị - tôi hay anh - em, tôi- cô nhưng khi đã nhá đèn và được nhá lại thì qua điện thoại đã có thể một nửa, "hào phóng" một tí đã có ba phần tư (của anh hay của em). Nhớ ngày còn đi học Trung học, trong các lớp hỗn hợp nam nữ, học sinh thường ít dám gọi đích danh nhau. Gọi bằng anh, chị thì ngại chê già, khách sáo; gọi tên lại có vẻ cầu thân. Tiến thối lưỡng nan đành... nói trổng.“Làm ơn tránh qua dùm một chút đi. Cám ơn". Hoặc “Nói có vậy mà cũng giận, khó quá.’’.Muốn gợi chuyện làm quen cũng thường ấp úng hay “ lửng lơ con cá vàng”: “Hôm qua thấy… đi chợ, muốn chào mà thấy… như muốn làm lơ nên thôi”. Ăn tiền ở những cái lửng lơ đó đó!
Ở nông thôn, vợ chồng người Việt xưng hô với nhau mới thật là tuyệt nhất thế giới, mới thật là một nửa của nhau: Mình - tôi, nhà - tôi. Không tuyệt sao được khi mình chính là cái thân cha mẹ cho tôi? Đúng là mình với ta tuy hai mà một, ngôi thứ nhất như hoá thân nhập vào ngôi thứ hai. Thời tam đại đồng đường ở nông thôn, những cặp vợ chồng thuộc thế hệ thứ ba (hoặc tư) sống chung nhà với ông bà (chưa già bao nhiêu), cha mẹ (còn có thể sinh thằng út), đã quen xưng hô theo gia phong (nghiêm cũng không thua quốc pháp), chẳng dám anh - em hoặc khỉ con đanh đá, một nửa, cục cưng, cho nên bao nhiêu tình tứ đành cứ "ém" trong lòng. Một bữa anh chồng ra ruộng cày, trưa cô vợ mang cơm ra, đứng trên bờ gọi tạo thành mẩu đối thoại sau: Ai ơi ai lên mà ăn, trưa rồi/ Ai ơi, ai gọi ai đấy?/ Gọi ai chứ còn gọi ai nữa, nỡm!/ Cơm ai nấu ngon lắm hử?/ Ai nấu làm sao ngon bằng ai được”.
Mấy anh Tây biết nhiều ngoại ngữ đã tròn xoe đôi mắt chào thua ngôn ngữ của người Việt! 
Xưng hô trong quan hệ thầy trò còn độc đáo hơn nữa mà hiếm thứ tiếng nào có nổi. Ngày xưa thì thầy - con, ngày nay thầy - em. Xưng em với thầy dù khoảng cách tuổi tác tương đương ông ngoại với cháu, nhưng đã không hề thất lễ lại còn đầy tình nghĩa vừa tôn kính vừa thương yêu vừa gần gũi. Có một phụ nữ dẫn con đến trường, khi gặp thầy của con mình, mẹ “Thưa thầy, còn nhớ em không” thì cậu con lớp 12 cũng “ Té ra thầy cũng dạy má em nữa”. Hai mẹ con cùng xưng hô một kiểu tiếng nói đặc dụng của môi trường sư phạm, mới đáng phục cho tiếng Việt! 
Xưng Hô cho thấy nền tảng văn hóa của từng người và là một giao thông tinh thần giữa người với người nhằm chuyển vận những thông tin, tình cảm, tâm trạng, thái độ chứa trong lòng từ mình đến người khác. Chở hàng còn phải tùy hàng loại gì, đường ra sao, địa chỉ nhận nằm ở đâu để mà chọn phương tiện phù hợp, tránh tình trạng dùng xe container chở hàng vào hẻm!




* Thơ CTC : Ngẫu hứng không tên









CTC/ NGẪU HỨNG KHÔNG TÊN


Đôi khi muốn có chút buồn
Mang vui ra đổi mà không dễ gì
Thế là buồn lại trôi đi
Ngẩn ngơ một chút lại về tay không!
20-4-2
015


Chủ Nhật, ngày 19 tháng 4 năm 2015

* Thơ CTC : Cám ơn Cụ, nhà văn Ngô Tất Tố










CTC/ CÁM ƠN CỤ, NHÀ VĂN NGÔ TẤT TỐ!


Tôi hiểu vì sao Cụ thành nhà văn
Quẳng bút lông đi viết Tắt Đèn
Đèn tắt rồi đêm trở nên đen
Nhìn rất rõ đôi bờ cuộc sống
Và tác phẩm như lời phủ định


Cám ơn Cụ, nhà văn Ngô Tất Tố
Đèn tắt rồi thấy trên lưng trên cổ
Trên cuộc sống mòn người dân Đông Xá
Những cuộc đời cát lở ven sông
Thấy người đàn bà bán con bán chó
Bọn dưới người rao bán lương tâm


Trên sự đói nghèo của những đôi chân
Tôi đã thấy no tròn lũ đỉa
Tôi thấy, thưa nhà văn tôi thấy
Điều  ngày xưa các Cụ không ngờ!


Mấy mươi năm sau khi Cụ tắt đèn
Đường phố có thêm nhiều ánh điện
Điện đi sâu trong hang cùng ngõ hẻm
Chan hòa trên trang giấy nhà văn


Đèn tắt, đêm nay đọc lại Tắt Đèn
Cám ơn Cụ, nhà văn Ngô Tất Tố!


Thứ Bảy, ngày 18 tháng 4 năm 2015

* Thơ CTC : Buổi tôi về



CTC
BUỔI TÔI VỀ

Tôi về đây, chai sần sỏi đá
Gió chênh vênh mỏm núi lưng đèo
Mưa rừng kín buổi chiều hiu hắt
Hồn tôi về cũng hắt hiu theo

Áo ngự hàn đã chớm sờn bâu
Không thất vọng như một trang hảo hớn
Mỗi cọng chỉ cột tôi vào bến
Trầm mình chết đuối giữa chiều xa

Mây lang thang gợi nhớ quê nhà
Bếp mùa đông ai hong cỏ úa
Có ai ngồi thương tưởng kẻ đi xa
Quằn quại khói vờn trên mái bếp

Tìm về sầu trắng cả hai tay
Trông tôi giống một trang sách cổ
Thời gian phai một phần nét chữ
Nghĩa còn nguyên theo với tôi về!


Thứ Hai, ngày 13 tháng 4 năm 2015

* CTC : Lai rai cùng người Nam Bộ





















LAI RAI CÙNG NGƯỜI NAM BỘ

*Gửi K.
          
Địa hình Nam Bộ nhìn chung bằng phẳng, thiên nhiên không nhiều bất trắc , sông ngòi chằng chịt, phù sa màu mỡ cùng với khí hậu nóng ẩm quanh năm mà nước là yếu tố tự nhiên lại rất phong phú. Từ đó, các sản vật từ nguồn nước và cây trái, rau củ quả xum xuê đa dạng tạo cơ sở cho các món ăn mang đặc thù rõ nét. Lại thêm tính cách người Nam Bộ phóng khoáng, ham vui, ăn trở thành một phong cách không mang tính tiệc tùng, khách khứa, mà ăn vì…vui!
      Người Nam Bộ đòi hỏi một “không gian ẩm thực” riêng so với Bắc Bộ. Nơi ăn không cần phải là căn phòng mà là không gian bên ngoài nó. Ăn trong phòng phải chịu giới hạn về thời gian bởi phòng là nhà ở của nhiều thế hệ với sinh hoạt khác nhau, còn với cá tính lai rai thì cần một không gian khác thoáng đãng hơn. Bờ ruộng tại sao không là nơi tụ tập “tự phát” vào một lúc ngẫu nhiên ngẫu hứng nào đó? Ở không gian này đồ ăn thường cũng ngẫu nhiên tìm ra được. Cày bừa bất ngờ túm được con cá lóc, vài chú ếch…rơm rạ bên cạnh, chỉ cần chút nước chấm và ít rau cũng quá dễ kiếm thế là có bạn đến kèm theo chai rượu, đủ một buổi “thực hiện văn hóa ẩm thực không gian”! Tá điền đang “làm văn hóa”, chủ điền đi qua và cái ham vui kết hợp họ lại với nhau một cách khá tự nhiên thoải mái!
     Là xứ sông nước thì sông nước cũng thành không gian ẩm thực, quá dễ hiểu. Người sống bằng thương hồ thường tụ ghe lại với nhau, những chợ nổi trên sống ngoài bán trái cây, tôm cá… không thể thiếu những chiếc ghe bè nhưng chiếc lá tre lênh đênh hủ tiếu, bún, cà phê, bánh trái vốn có sức thu hút bạn hàng phụ nữ khá mạnh…Chợ búa Nam Bộ, đặc biệt ở nông thôn vốn là một “không gian ẩm thực” khá sinh động. Vào một chợ huyện, chợ tỉnh dễ thấy ngay cái nhà lồng dành nhiều diện tích của nó cho ăn uống, đi mua sắm gì thì rồi cũng ghé thăm nơi hấp dẫn có thể là nhất chợ này.
     Đấy là không gian ăn, còn món ăn Nam Bộ thì ai cũng biết là “tổng hòa những mối quan hệ nhiều loại thực vật” bên cạnh “át chủ bài” là cá, tôm, heo, gà vịt, chim, chuột, rắn, dơi…về miền Tây mà không biết đến thịt chuột, chim trời là một thiếu sót đáng…quay lại lần nữa ngay! Nam Bộ nóng quanh năm nên người ta có nhiều món canh dân dã. Canh cá linh mùa nước nổi hay cá lóc phải là canh chua để “chống nóng” mới hữu hiệu, thế là me, khế, chùm ruột, soài sống, khóm được quy tập vào phục vụ! Lâu lâu có canh ngọt là canh tập tàng với nhiều thứ rau, cây hoang, nhiều khi không cần biết tên! Nhiều rau kể cả rau hoang nên món ăn Nam Bộ thường có cả một “rổ rau” đủ loại chua, chát và đôi khi là rau rừng cho…bảnh và lừng!
      Thú vị nhất trong ẩm thực vùng sông nước phương Nam là…cuốn và nướng! Cá lóc nướng, rắn nướng hay chim nướng hoặc bằm xào xả ớt, lòng bò… cuốn với rau sống, một ít cá trắng lí nhí cũng…cuốn. Nhờ cuốn và nhờ thêm nước chấm cay chua mà trở nên hấp dẫn cho việc “đưa cay” vốn rất sính ở đây! Đó là cách ăn của người khẩn hoang, giờ hoang đã khẩn gần xong thì thành cá tính, thành cái “gu” có sức hấp dẫn mê hồn. Trong một bữa “lai rai” có thể phát triển thành “nhậu  nhẹt” của cư dân Nam Bộ thường có thêm dăm câu vọng cổ, một chút đờn ca thể hiện tính khoái hoạt không câu thúc. Và nhiều khi không thể thiếu…cãi lộn và quá tay thì đánh lộn!
      Ẩm thực là văn hóa mà văn hóa đâu cứ nhất thiết phải từ thành thị vọng về, trái lại cái văn hóa hồn nhiên của người và đất nó từ vùng quê vọng lên, len vào thành được thì len, bằng không cứ “đất lề quê thói” mà tồn tại! Riêng người viết bài này, tuy rất thấm nhuần văn hóa ẩm thực Nam bộ nhưng trời chẳng cho một duyên tình vùng sông nước nên cái tánh mê ăn cũng mất đi mấy phân hạnh ngộ!


Chủ Nhật, ngày 12 tháng 4 năm 2015

* CTC : Dấu chân sỏi cát






DẤU CHÂN SỎI CÁT
      *     
     Trưa ngày 30-4-1975 đang sống ở A cách B khoảng 45km là nơi đã ở không nhiều cảm xúc từ 1972 khi chạy khỏi mùa hè đỏ lửa ở C tan tác nhiều phần không còn tin sẽ có một nơi nào yên ổn, thời bình yên đã được rung chuông cảnh báo.
       Khoảng xế trưa, từ A phóng xe máy về B mục đích nổi là thăm cha mẹ vì biết khu gia đình ở có ác chiến, phần chìm sâu trong đáy lòng với không ít thổn thức là nhìn mặt B trong những giờ vừa đổi chủ. Có một chút yên tâm là B không tan nát dưới trận pháo nhưng có nhiều hơn thảng thốt nhìn thấy những khuôn mặt thất thần ngơ ngác của một số bạn bè từng một thời nuôi những giấc mộng riêng tư mà tương đồng.
      Qua khỏi cây cầu cong cong di sản thối tha của người Mỹ để lại khi bỏ của chạy lấy người, nhìn thấy một xác người gói cẩn thận trong lớp nylon lành lặn và rất mới, có ba lớp buộc từ trên xuống chứng tỏ người làm chuyện này có thì giờ thong thả dành cho người xấu số một chút săn sóc kiểu nghĩa tử nghĩa tận. Người gói trong bọc nhìn có vẻ dài hơn bình thường, anh ta là một người lính chết vào những giờ cuối cùng của trận chiến, chiếc nón sắt nằm không xa. Nơi anh ta nằm, trước đó vài giờ là một chốt chặn cắt ngang quốc lộ 4 bây giờ là 1A làm cho nó bị tắc nghẽn nhiều ngày. Không biết ai sẽ mang người lính chết ấy đi và đi đâu, nghe nói đơn vị anh ấy mới di tản từ miền Trung vào cách đó vài tuần khi miền Trung có chủ mới. Đã quá nhiều những cái chết ngoài đường, giờ thêm một cái nữa mà sao đi qua nghe lòng thật buồn bã. Dừng xe, xin người dân mấy nén hương, thắp và cắm dường như vào nách anh này. Không nhớ nói với anh lính ấy câu gì, chắc là một lời cầu nguyện không tin là sẽ thiêng liêng!
      Tới Trường đua thấy hai người cảnh sát áo trắng nằm chết giữa đường trong khi những chiếc xe máy lách qua vẫn còn hớt hải chưa tan dù phút ấy cuộc cờ đã tàn quá rõ cho ai nấy đều thấy.Thành phố không còn như trái bóng căng những ngày hôm trước, thậm chí vài giờ trước. Trái bóng giờ đã vỡ bung thành nhiều mảnh xác xơ một tan hoang chưa định hình được. Vòng xuống một ngã tư, ngược lên một cái chợ, vào con hẻm nhỏ vừa trở nên cực kỳ xa lạ. Gia đình bình an cả, hai người em đi lính ở các tỉnh cũng đã kịp thoát về trong bộ đồ trông như thợ hồ. Ngỡ ngàng cố giấu câu hỏi phải nói gì, làm gì trong những ngày tới. Cả nhà nói những thứ vu vơ dường như ai cũng tránh nói về cái đang diễn ra, không ai nghĩ tới những ngày sắp tới.
      Ba người lính thắng trận đeo súng AK dừng trước cửa nhà, họ còn rất trẻ, da tai tái và hiền từ, ngây thơ là khác. Nín lặng chờ đợi, thì ra là “Cho chúng cháu uống nước”. Nghe tiếng “cháu” quá xa lạ, chúng ta chưa có thời gian thu xếp một kiểu xưng hô theo vai vế, giờ còn đang nghe ngóng quyền lực từ mũi AK sẽ xử như thế nào trong những ngày tới. Không phải một tiếng nổ ngắn gọn, tất nhiên không bao giờ có chuyện như thế, mà là cả những năm tháng còn ở phía trước .
     Đây là lần thứ ba chứng kiến người thắng trận từ ruộng đồng, rừng núi vào thành phố. Lần thứ nhất vào đầu tháng 7-1954. Sáng sớm hôm ấy thành phố D rộ lên nhiều tiếng súng, mới 14 tuổi nhưng biết đó không phải là súng giao tranh, trẻ con thời chiến thường trưởng thành sớm. Thì thế, lính Pháp và chính quyền thành phố tháo chạy và người lính nào đó bắn chơi như để chào một nơi không bao giờ còn trở lại nữa, tiếng nổ của anh ta nghe có vẻ tức tối. Quá trưa, lính Việt Minh vào, họ tỏa ra những con phố, khuôn mặt lạnh lùng cảnh giác. Sau đó không lâu những khuôn mặt ấy dãn ra tươi tỉnh khi thành phố có nhiều biểu hiện đón họ.
      Lần thứ hai chứng kiến cảnh tương tự này là vào ngày 10-10-1954  đường phố E rực màu cờ, phố xá đông đúc nhưng ẩn chứa một cái gì đó lao nhao giữa đi và ở, sắc diện bình an hơn nhưng cũng không khác D trước đó 3 tháng. Trong dòng người đang có vẻ vỡ ra thành từng mảng ấy của E, đứa bé 14  mất liên lạc với gia đình không biết ngày mai sẽ ra sao, còn quá nhỏ để tìm câu trả lời vào khi ấy. Nhưng tâm trạng phải tự xoay xở với nhiều bất ổn thì có! Ngày bước lên thang một con tàu quá sức lớn, anh lính người nước ngoài hỏi đi với ai, đáp một mình. Và anh ấy hét cho một anh lính khác ghi “Trẻ mồ côi”!
       Ba lần chứng kiến sự đổi thay của thành phố trong vừa tròn 20 năm của đời mình,  những tên đất, để khỏi bận tâm đã mã hóa chúng thành A, B, C, D trong lộ trình kiếm sống nhạt thếch cảm xúc. Dấu chân khi tung tăng khi chênh chao trên những đoạn đường mã hóa đã bị thời gian làm cho thành hư vô như sóng vẫn làm trên bờ cát. Tuy nhiên, vẫn giữ lấy quyền sở hữu về chúng dù chẳng biết để làm gì! Bốn mươi năm qua như một cơn gió thổi vào cái thùng không đáy, mọi thứ quen dần, ngoài đường có một lớp cây đã to cao như trong nhà con rồi cháu chiếm lấy diễn đàn đẩy người đàn ông sang một bên chiều chiều ngóng ra cổng chờ lũ nhóc đi học về cùng với tiếng cười dòn tan không hay biết những thành phố mã hóa A-B-C-D và những dấu chân sỏi cát từng in trên đó…