Thứ Ba, ngày 08 tháng 4 năm 2014

* Thơ CTC : Huyền thoại Âu Cơ


Cao Thoại Châu
HUYỀN THOẠI ÂU CƠ


Lịch sử, những điều không hiểu được
Cuộc ly hôn đầu tiên của mẹ với cha mình
Mẹ lên rừng ở đầu nguồn nước ngọt
Thương mẹ buồn, mặn chát giữa đại dương

Buổi chia tay mẹ bao nhiêu tuổi
Huyền thoại về người thiếu phụ đang xuân
Mối tình đầu tiên bỗng dưng như thế
Mắt mẹ buồn như con suối trong!

Gỗ đá mẹ theo dòng trôi xuống
Xây lao tù con mẹ nhốt con cha
Tôm cá cũng hai dòng mặn ngọt
Lệ mẹ thành sông biển chia lìa

Lịch sử, bao điều không tận mục
Chỉ nghe truyền tai nọ tới tai kia
Truyền như thế sẽ tam sao thất bản
Sự thật ra sao ai biết được bao giờ

Sống với bao điều không hiểu hết
Buồn quá chăng nói chẳng nên lời
Hay lịch sử chỉ là như thế
Thống khổ hoài miết cũng buông xuôi ?


8-4-2014

Thứ Hai, ngày 07 tháng 4 năm 2014

* Thơ CTC : Chập chờn hư ảnh

Tranh : Đinh Cường












Cao Thoại Châu
CHẬP CHỜN HƯ ẢNH


Tôi bây giờ như cây trống trơn
Lá đã bay theo mùa của lá
Những con chim quen và cả loài chim lạ
Cũng đi tìm líu ríu tận nơi đâu

Đám mây hoang dừng lại trong chiều
Dừng một chút rồi cũng bay đi nữa
Vài con sâu cuộn mình trong lá
E dè như đã tới mùa đông

Trở lại với buổi chiều thành phố
Tìm bước chân bỏ lại trên hè
Tôi tự hiểu qua lời của gió
Có người nào mang dấu chân đi

Và thảng thốt. Bình tâm. Thảng thốt
Không lẽ loài người đã bỏ tôi đi
Một mình giữa chập chờn hư ảnh
Phút phiêu du quên mất lối tôi về…
7-4-2014



Chủ Nhật, ngày 06 tháng 4 năm 2014

* TẢN MẠN : Đi bụi Hà Tiên...hụt


           ĐI BỤI...HỤT (*)

Thời còn dạy học, có lần cho học trò làm luận văn yêu cầu chứng minh “Một cuộc du lịch là ba cuộc du lịch”, qua đó coi thử lũ nhóc hiểu gì về phép tư duy vừa biện chứng vừa trữ tình lãng mạn của cuộc sống “Một phân tích giữa hai tổng hợp”. Và nhiều nhóc ngớ ra viết tầm bậy tầm bạ, có thể do con gái thường ăn hàng giỏi hơn làm luận văn vốn phải vắt một tí trí não cộng với chút lãng mạn. Bây giờ những nhóc ấy đã từng “du lịch” và đã hiểu đề luận của ông thầy ngày đó. Nhưng có muộn không?
      Sáng ngày mai, theo dự kiến sẽ ra đường cao tốc cách nhà khoảng cây số làm một anh chàng Lục tỉnh đợi chuyến xe có Nguyễn Liên Châu ngồi trên đó từ Sài Gòn vớt lên để cả hai cùng làm lại bài luận về cuộc du lịch. Sẽ đi Hà Tiên, chiều qua gọi điện cho các hãng xe gặp bà chủ ngọt xớt anh với em nhưng giá vé cứ chặt 170 ngàn theo lệ! Hơn 300 km mà trả bằng ấy là siêu rẻ, giả sử đeo ba lô đi bộ sẽ thấy ngay cái siêu của chuyến đi. Lại hỏi bà chủ biết khách sạn nào không, được cho một khách sạn nhà nước "rất tốt giá chỉ 150 ngàn" (chính xác 250 ngàn khi hỏi trực tiếp địa chỉ bà chủ cho! Đừng nghe những gì đàn bà nói?). Hỏi có các thiết bị hiện đại không, đáp em chưa vào bao giờ nên không biết!. Chọc một câu, chưa thấy tận mắt sao dám nói liều? Đầu dây bên kia có tiếng cười hích hích nói anh sao khó tánh mà dzui dzẻ thế?
     Một mảnh nhỏ của “cuộc du lịch thứ nhất” hiện ra như vậy, còn hơn 24 tiếng nữa nên chưa biết lúc đứng đợi xe giữa trời liệu có mưa đầu mùa hay không, liệu có nằm cạnh một vị nữ khách nhiều chuyện hay ăn hàng không…và cả trăm mảnh nữa sẽ có vào ngày mai. Đi bụi lần này là do bực mình, thất vọng, ngán ngẩm về niềm tin, đừng bao giờ cho nó làm con chim có đôi cánh lớn. Và cái bực là một mảnh của cuộc du lịch thứ nhất!
     Tới Hà Tiên chả phải vì cái gì khác như Mạc Cửu, Đông Hồ hay thức ăn ngon của địa phương, mà vì biển và một người thầy từng bị đày về đó - nhà văn Doãn Quốc Sĩ, hiệu trưởng trường trung học tại Hà Tiên. Từ đây nếu đủ tiền hai anh em sẽ đi tàu cao tốc ra Phú Quốc, nơi cách nay 7 năm có ra một lần thấy nó cũng không hơn gì một phố huyện. Lần ấy Hội VHNT có đưa một số người đi, ở trong phố chả thấy bãi biển đâu, được đưa đi thăm…khu rừng kháng chiến ngày trước, thăm trại tù binh của VNCH ngày trước…, thăm nhá máy xi măng, ăn tiệc do huyện ủy đãi, chán ơi là chán, khỉ hết chỗ nói!
     Đi Hà Tiên chạnh lòng nhớ Võ Thị Siêng, cô bé học trò láu táu ấy, lớn lên thành hiệu phó chững chạc trầm trầm của một trường trung học ở Pleiku. Trước ngày dẫn học trò và đồng nghiệp đi tham quan có ghé thăm thầy tại Sài Gòn hẹn khi về sẽ ở lại với thấy một ngày! Và rồi, Siêng cùng chuyến tàu nhỏ đi từ Hà Tiên ra một hòn đảo đã vĩnh viễn không quay lại đất liền! Là hồi xưa ấy, Siêng đã nhờ ông bố làm ở nhà in quân đội in miễn phí cho thầy cái bìa tập thơ đánh máy in ronéo. In 100 bản giờ tuyệt tích cũng như người phụ nữ ấy!
     Ngày mai, sáng ngày mai nhưng từ giờ tới đó liệu có gì nữa không? Không đoán, không đợi, cái gì đến cứ đến, nhận một cách thụ động! Met cuộc du lịch là ba cuộc du lịch, nhiều quá lo gì không đủ sức nhận? Chỉ lo tiền không đủ sức có!
------
(*) 10 giờ sáng nay bạn đồng hành gọi cho biết bận đột xuất, hẹn dời lại 1 tuần! Thế là trong mấy ngày có đến 3 cuộc đi xa bị hủy phút chót, thấy mệt bèn nghĩ...thôi có lẽ là điềm chẳng lành, đi có thể chết hoặc bị thương!

Thứ Sáu, ngày 04 tháng 4 năm 2014

Thơ tranh CTC : Nơi neo đậu yên bình


Làm tranh : Songthy


NƠI NEO ĐẬU YÊN BÌNH 


Tôi là con sông tìm đường ra biển
Mới nghĩ thế thôi sóng đã vỗ trong lòng
Đại lục như chiếc lồng giam hãm
Đàn bồ câu dăm hạt thóc bé con

Tiền kiếp tôi là chàng ngư phủ
Ngày mang lưới đi đêm tối lại mang về
Chẳng cá tôm nào dính vào mắt lưới
Có phải tôi lầm đi lưới đam mê ?

Thuở ấy, nói làm chi thuở ấy
Núi thì cao diệu vợi sương mù
Rất nghịch lý bắt một chàng ngư phủ
Vác búa lên rừng làm gã tiều phu

Thiết nghĩ trần tình thế cũng là tạm đủ
Giờ tôi về biển có nhận tôi không
Ai trả lời giùm câu hỏi đó
Những sóng yên bình trong mắt em…
2-4-2014

* TẢN MẠN : Nhật ký không ngày





NHẬT KÝ KHÔNG NGÀY

  Thỉnh thoảng cũng có những phút thấy yêu cuộc sống, lòng nhẹ nhàng như bãi cỏ buổi sáng mặt trời chưa gay gắt và gió đi qua rón rén như còn biết trọng người khác khi họ vừa thức dậy. Chưa có gì bị quấy nhiễu và cũng chưa gây phiền cho ai điều gì.
     Một mình ở nhà này, chưa phải thành phần già để mọi người dành cho những chăm sóc như một ân huệ với người đang xé những ờ lịch như những chiếc lá vàng cuối mùa thu đa cảm của thời gian. Ở nhà này có hai đứa cháu, tự xếp ngang hàng với chúng trong việc lắng nghe và đặt tên, cháu đặt tên sự vật, ông gọi tên những khái niệm nhập nhòa lẫn lộn trong hành vi. Cháu nhập vào, ông thanh lọc cho vơi bớt để mọi thứ đừng mập thù lù. Trẻ con là phiên bản thô sơ nhất nhưng mạnh nhất của con người!
     Chiều ghé vào quán cà phê. Con bé mang cà phê và muỗng ra, cười nói “Cháu đã mua muỗng rồi đó ”. Chả là hôm trước cà phê mang ra không có muỗng, bị hỏi “Muỗng bán ở đâu, chợ hay siêu thị?” nên bây giờ con bé chọc lại như vậy. Ngó mông lên chiếc cần cẩu đang thi công tòa nhà cao tấng một lúc lại bước vào quầy hỏi “Mía trồng lớn chưa?”, cô chủ hiểu ra cười la mấy đứa mang cà phê quên đường! Muốn nói bằng ngôn ngữ, cú pháp khác mong tránh lối mòn khô khốc. Tại sao không thể vui đùa trong mọi thứ?
      Mắt bị gì đó mà bao tháng nay cứ phải nhỏ hai thứ thuốc, trong đó có thứ tên là Liquifilm Tears tương tự nước mắt, dịch đại là dược lệ. Nhớ lời kể của một giáo viên rằng giáo sư của anh ta ở đại học mỗi khi giảng truyện Kiều là một khi ông ấy…khóc! Bao giờ cũng vậy, ở đâu cũng thế. Anh giáo viên còn kể, một lần thấy mình khóc mà sinh viên không những chẳng khóc theo mà còn cười nhẹ, ông giáo sư mắng “Tổ cha mi, chuyện như vậy mà không khóc”. Nếu kể về tuổi tác thì “cụ” Thúy Kiều nay đã là người của 7 thế kỷ ( Rằng năm Gia Tĩnh triều Minh/), “cụ” đủ tư cách để mắng lại “Tổ cha mi con cá sấu, mần răng khiến mang tiếng để đời? ”.
     Nóng nực và ngột ngạt. Giấc ngủ trưa thành ra không có dù hai chiếc quạt thi nhau đổ gió vào một người, gió càng đổ càng như đang ngồi gần một lò bánh. Thả xe ra phố kèm theo tờ báo. Quán cũng là chỗ nực nội, đọc phải cái tin một thằng con nửa dêm đâm mẹ mấy lát dao chết liền tại chỗ. Nhà có hai lầu đâu phải vì nghèo mà thằng trời đánh làm như có đứa nghiện hút đã làm với người cha chỉ vì mấy chục ngàn nó xin mà không có? Hồi này người bị giết liên tục xảy ra, tình nhân lấy mạng của nhau không phải vì ghen tuông mà vì cái xe của người con gái lỡ trao thân cho tên khốn. Có một sự ức chế cộng dồn từ những cái nhỏ nhặt trong nhà, ngoài đường, nơi công sở nén vào lòng, cộng lại thành sự ức chế thù hận có cơ là bùng nổ?
     Thời trẻ không phải hồi hộp chờ lâu điều gì. Mọi thừ đều đến nhanh khi chưa kịp có cảm giác nôn nóng. Lần đầu tiên trong đời có chờ là chờ kết quả kỳ thi trung học đệ nhất cấp, đứa trẻ còn đang kiêu hãnh thì kết quả đã có và rớt lần ấy! Ngày biệt phái từ lính về ngành cũ chưa kịp nóng ruột đã có giấy cho ra khỏi bộ đồ lính và đôi giày saut nặng trịch đi mãi vừa kịp quen. Về, giã từ lối chào bằng tay và cuồn cuộn thời gian đi nhanh và nhanh vào nhiều nỗi cô đơn như cá vướng vào lưới!
    Vậy mà bây giờ sao cái gì cũng chậm rì rì, những giây phút đợi chờ mòn mỏi mà kết cục có khi là tan hoang! Trong một vài lần ra phố nhìn thấy những đám thợ đang phá một căn nhà, làm cố nhanh để có cái nền trống trơn cho một căn nhà mới từ từ hiện ra. Cái cũ tan hoang chờ cái mới hiện hình. Còn người? Chờ ngày mới, cảnh mới nhưng lại gặp những ngày tháng đã qua, thì chẳng là bực bội ngột ngạt lắm sao?
4-4-2014

Thứ Ba, ngày 01 tháng 4 năm 2014

* TẢN MẠN : Ca từ Trịnh Công Sơn- thơ buồn như cánh vạc bay!








Ca từ Trịnh Công Sơn -
THƠ BUỒN NHƯ CÁNH VẠC BAY!


      Hồi trước 1975 âm nhạc Sài Gòn có một sự phân khúc khá rõ. Những bài ca làm từ thời tiền chiến không khó khăn gì chiếm được chỗ yêu thích nhất trong lòng người nghe, cả trí thức lẫn những người mới lớn lên sau ngày đất nước bị chia cắt 1954. Những Dzoãn Mẫn, Đoàn Chuẩn - Từ Linh, Văn Cao, Nguyễn Văn Khánh, Tô Vũ v.v. trở thành thần tượng của giới trí thức trẻ cũng như già. Và những Phạm Duy, Dương Thiệu Tước, Lê Thương v.v. cũng vậy. Tiếp theo các ông là những Cung Tiến, Từ Công Phụng, Vũ Thành An, Lê Trọng Nguyễn... trẻ hơn và mới hơn rất được hâm mộ. Lúc bấy giờ, bất ngờ Trịnh Công Sơn xuất hiện, từ từ một lối đi riêng, âm thầm lặng lẽ mà xuất hiện, chiếm lĩnh cũng từ từ cho đến khi trở thành một hiện tượng lúc nào không hay.
      Những ai không hiểu âm nhạc cũng có thể nhận được phần riêng đôi khi khá hậu hĩnh cho mình qua những ca từ của ông, cái độc đáo của người nhạc sĩ này là ở chỗ đấy. Và thiết nghĩ có thể lý giải một phần nào được cái độc đáo, rằng nếu phân tích kỹ một chút sẽ thấy ca từ ấy là ngôn ngữ thơ hơn là lời của âm nhạc. Lời trong ca khúc nói chung thường là lời kể chuyện, tự sự cho nên phải tạo thành một mệnh đề có nghĩa rõ ràng. “Em đến thăm anh một chiều mưa, mưa dầm dề đường trơn ướt tiêu điều thì quá logic về ngữ nghĩa và ngữ pháp, nhưng “dài tay em mấy thuở mắt xanh xao” thì nếu tách rời từng chữ thấy cũng là những chữ đời thường (dài, tay, em, mấy thuở..) nhưng cái khác thường ở đây là Trịnh Công Sơn ghép chúng lại thành một cấu trúc câu mà... chẳng ai hiểu được một cách duy lý cả! “Không hiểu được”, là ấn tượng rất mới của người nghe ca khúc và theo tôi, Trịnh Công Sơn là người đầu tiên mang đến. Bởi vì cũng với những từ, những tiếng của nhân gian ấy người nhạc sĩ này đẩy chúng đi xa hơn, mang cho ca từ của ông tính siêu thực, ẩn dụ khi cho chúng đứng chung thành một tổ hợp câu. Chỉ nghe nói có thơ siêu thực chứ lời nhạc siêu thực thì mãi đến Trịnh Công Sơn người nghe mới nghiệm ra!
      Nhạc là tiếng của tâm tư, tình cảm nhưng ca từ Trịnh Công Sơn hầu như còn là tiếng của thân phận con người, trong đó có thân phận quê hương, tình yêu hơn là cái ngọt ngào của nó như các nhạc sĩ khác thường mang lại cho người nghe. “Trẻ thơ ơi tin buồn từ ngày mẹ cho mang nặng kiếp người”, nếu không tin Trịnh “phổ thơ vào nhạc” thì không hiểu được vì sao ca từ của ông lại khác những nhạc sĩ khác như vậy. Thân phận con người là lĩnh vực phản ảnh của thơ văn chứ không phải của âm nhạc có lời ? Tôi tự trả lời cho mình câu hỏi này bằng cách đồng thuận với... chính mình! Chính nhờ tính siêu thực mà trong bối cảnh miền Nam những năm 60, khi ảnh hưởng chủ nghĩa hiện sinh có một chỗ đứng nhất định mà Trịnh Công Sơn bứt phá lên chia sẻ những ưu tư với giới trí thức trẻ. Hồi ấy, không được yêu thì... khổ đã đành, mà có mối tình lớn cũng thấy khốn khổ làm sao, bất an làm sao , những con người đấy sống trong tâm trạng bơ vơ phảng phất hoài nghi, băn khoăn về thân phận con người như một phạm trù triết lý. Thân phận quê hương chiến tranh in rất đậm trong ca khúc của Trịnh, và trong đó thái độ của nhạc sĩ được nhiều người cho là phản chiến. Nhưng tôi nghĩ, ngay cả những người lính thời ấy (trong đó một thời có tôi) cũng thích những ca từ “phản chiến” này của nhạc sĩ, bởi họ làm bổn phận của một công dân nhưng trái tim, tâm hồn cần được vỗ về, chia sẻ dù không chắc đã có sự đồng cảm !
     Ca từ Trịnh Công Sơn “gõ” đúng cửa và chinh phục người ta, ca khúc của ông vừa là món ăn thơm thảo của những trái tim âm nhạc vừa là sự quay quắt cuả những trái tim thơ, hơn 40 năm tôi vẫn nghĩ như vậy. Người ta nghe ca khúc của ông mà chẳng “hiểu” gì nhưng rất lâng lâng chếnh choáng bởi những câu coi như còn “bí ẩn” đó. Này em đã khóc chiều mưa đỉnh cao...” hay “người ngồi xuống xin mưa đầy. Trên hai tay cơn đau dài, người nằm xuống nghe tiếng ru”. Sẽ rất tốn công khi giải mã những câu này, bởi vì nó là ...ca từ siêu thực, vậy thôi .
     Có một điều là, những chữ rất bình thường một khi đã thành ca từ của Trịnh Công Sơn thì ít nhạc sĩ nào còn đến với chúng nữa, nó như là một cô gái thông minh nền nếp đã có một bến đậu yên bình thì những con bướm si tình chỉ còn cách đứng xa mà đau khổ. Hay nói theo cách bây giờ, những ngôn từ ấy đã có "thương hiệu" Trịnh Công Sơn rành rành. Mưa hồng (mưa và một trong những màu), nắng thuỷ tinh (nắng và một thứ...vật liệu xây dựng), lời buồn thánh (lời buồn và ông thánh) v.v là những ngôn ngữ đời thường nhưng nếu sau khi từ Trịnh Công Sơn đi ra, chúng có xuất hiện ở đâu thì có lẽ đấy chỉ là ...tên những quán cà phê văn nghệ, quán nhậu thì tuyệt nhiên không! Cà phê Diễm Xưa có ở nhiều nơi nhưng lẫu dê Mưa Hồng thì rất chướng tai và cũng chưa đâu có. “Xưa rồi Diễm” mãi đến bây giờ tôi vẫn nghe những người sinh ra sau 75 nói.
      Mang đến cho nhân gian những cảm xúc thơ chia sẻ nỗi bơ vơ với họ, nhưng Trịnh Công Sơn cũng nợ nhân gian biết bao là ngôn ngữ khi “chiếm dụng” thành của riêng ông! Ca từ - đúng ra là thơ - của Trịnh Công Sơn len lỏi vào tâm can, vuốt ve, ru nhiều thế hệ. Ca khúc Trịnh buồn, không não tình, cái buồn không đẩy người nghe xuống mà đồng hành với họ, bởi có quá nhiều lúc người ta như cánh vạc bay đêm, tịch mịch đến nỗi chỉ còn nghe được có mỗi tiếng bay của chính tâm hồn mình! 

Thứ Hai, ngày 31 tháng 3 năm 2014

Thơ CTC: Trống trơn buổi chiều

Cao Thoại Châu
TRỐNG TRƠN BUỔI CHIỀU

Tôi về sầu trắng đôi tay
Đi như quân tướng trong ngày bại vong

1.
Không từng ra đi
Suốt đời anh không có chuyến trở về
Cửa nhà bao giờ có khóa
Trang giấy vẫn nằm nguyên đó
Cô đơn không viết nổi tên mình!

2.
Ngón tay anh vẽ một dòng sông
Mặt bàn vừa có ly nước đổ
Dòng sông khô nhanh
Anh vẫn còn ngồi đó
Chiều đi nhanh bên ngoài
Thầm hỏi làm gì đây
Lơ ngơ quên ráo cả tên minh
31-3-2014
  

Thứ Sáu, ngày 28 tháng 3 năm 2014

* Trang báo Nghệ Thuật 50 năm trước












Xưa là thế đó...


Ngày đi vót lá trên sông
Vớt bao nhiêu lá mà không thấy mình
Thì xin vớt lấy bóng hình
Vớt sao cho được mối tình thiên thu

Thứ Tư, ngày 26 tháng 3 năm 2014

* Thơ CTC : Bài giáo khoa mới


Cao Thoại Châu
BÀI GIÁO KHOA MỚI

1.
Bài địa lý 

Trái đất chúng ta không phải hình tròn
Bốn cạnh không đều một khối lập phương 
Nên nhân loại nhiều người lưỡng tính
Em ra đường phải thoa son phấn
Anh mang thân mình mắc vào lưỡi câu
Mồi tan hoang chẳng được cá tôm nào

Trái đất cạnh này dài cạnh kia rất ngắn
Nơi này người ăn không hết bữa
Nơi kia đói lả dưới gầm cầu
Có những nơi tự do thành hàng dội chợ
Và nơi kia thành hạt gạo cắn làm đôi

Vì chưng trái đất hình vuông
Nên anh chịu cảnh cô đơn suốt đời!

2.
Bài cách trí 

Thân thể người ta có bốn phần
Đầu-mình-tay chân-hạnh phúc
Đời không vui nên lũ trẻ sơ sinh
Khóc vì sợ mất quyền làm người trung thực

Con chim có cánh để bay
Trời rộng trời cao không nghĩa gì với nó
Loài chim ghen với loài người
Vì chưng chim không được khóc

3.
Bài lịch sử 

Người là loài biết yêu biết ghét
Biết đánh nhau đến chết không chừa
Trái đất tròn giống ngày xưa
Con người đâu phải cày bừa như trâu

4. Kinh cầu mới

Xin Chúa cho con béo trục béo tròn
Béo đến nỗi không mặc vừa áo nữa
Cho con mặc tấm áo khai thiên
Thời trang Eva thưở ấy
26-3-2014
  

* Thơ CTC : trời sài Gòn tháng Ba tháng Tư thật kinh dị


Cao Thoại Châu
TRỜI SÀI GÒN THÁNG BA THÁNG TƯ
THẬT KINH DỊ


Hết tháng Ba rồi ta lại nhớ
Chuyến bay về và chuyến bay đi
Bầu trời ấy và phi trường ấy
Lạnh lẽo bay đi rộn rã bay về

Đèn sân bay là vô tri giác
Sáng lòng ta nhoè nhạt cũng lòng ta
Trời vào hạ sao lòng run rẩy
Áo ấm quên đâu không biết tự bao giờ!

Tờ báo và ta và chiếc ghế
Tận tình chia sẻ với lòng nhau
Mỗi thời sự trở thành trang tự sự
Rất nâng niu giấy cũng nát nhầu

Trời Sài Gòn tháng Ba tháng Tư kinh dị thật
Đêm dài hơn thao thức để đêm dài
Nương ánh lửa mặt trời nhiệt đới
Sáng đường hoa tuyết bay bay!
26-3-2014